Đổi họ sau khi lấy chồng Nhật: thẻ ngoại kiều, phiếu cư trú

Bài viết này giải thích: sau khi kết hôn với người Nhật, họ tên của bạn có thay đổi không, và nếu muốn dùng họ của chồng thì làm ở đâu. Kết luận ngắn:

Ở Nhật, kết hôn không tự động làm thay đổi họ. Người nước ngoài không có hộ tịch (戸籍) riêng. Tên của bạn được ghi vào hộ tịch của chồng như một người vợ/chồng là người nước ngoài.
Muốn dùng họ chồng trong sinh hoạt hằng ngày ở Nhật, bạn có thể xin ghi họ chồng làm "tên thường gọi" (通称) trên phiếu cư trú (住民票). Đây không phải là đổi tên chính thức.
Muốn đổi họ chính thức (trên hộ chiếu), đó là thủ tục theo luật Việt Nam. Bộ luật Dân sự Việt Nam có quy định cho trường hợp này, nhưng hồ sơ và nơi làm thủ tục khi sống ở Nhật hãy hỏi Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Việt Nam.
Điều 107 khoản 2 Luật Hộ tịch Nhật (thường được nhắc đến) là thủ tục để người chồng Nhật đổi sang họ của vợ người nước ngoài, không phải thủ tục cho bạn.

Thông tin trong bài dựa trên trang của Bộ Tư pháp Nhật Bản, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú, văn bản luật Nhật trên e-Gov và Bộ luật Dân sự Việt Nam 2015. Hãy luôn xác nhận lại với tòa thị chính, Cục Xuất nhập cảnh và cơ quan đại diện Việt Nam trước khi làm thủ tục.

Ở Nhật, kết hôn không tự động đổi họ

Theo Bộ Tư pháp Nhật Bản, khi người Nhật kết hôn với người nước ngoài, họ của người Nhật không tự động thay đổi. Họ của bạn cũng không thay đổi chỉ vì đã nộp đơn đăng ký kết hôn (婚姻届).

Bộ luật Dân sự Nhật (民法, Điều 750) quy định vợ chồng dùng họ của chồng hoặc của vợ theo thỏa thuận khi kết hôn. Nhưng theo giải thích của Bộ Tư pháp, khi kết hôn với người nước ngoài thì họ của người Nhật không tự động thay đổi. Trong hôn nhân quốc tế:

Ai	Sau khi kết hôn
Chồng người Nhật	Vẫn giữ họ của mình (không tự động đổi)
Bạn (người Việt)	Không có hộ tịch Nhật. Tên của bạn được ghi vào hộ tịch của chồng

Bộ Tư pháp giải thích: hộ tịch không được lập cho người nước ngoài. Trong hộ tịch của người chồng Nhật sẽ ghi việc kết hôn, cùng với họ tên, ngày sinh và quốc tịch của người vợ/chồng là người nước ngoài. Nếu người chồng chưa phải là chủ hộ tịch (筆頭者), một hộ tịch mới với người chồng là chủ sẽ được lập.

Vì vậy, tên ghi trong hộ tịch của chồng là tên của bạn như hiện tại, không phải "họ chồng + tên bạn". Thủ tục nộp đơn kết hôn xem bài Thủ tục kết hôn với người Nhật tại Nhật.

Thẻ ngoại kiều ghi tên bằng chữ La-tinh

Họ tên trên thẻ ngoại kiều (在留カード) về nguyên tắc được ghi bằng chữ La-tinh. Nếu họ tên chính thức của bạn thay đổi, bạn phải khai báo với Cục Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày.

Các quy định liên quan:

Cách ghi: Quy tắc thi hành Luật Quản lý Xuất nhập cảnh (Điều 19-6) quy định họ tên trên thẻ ngoại kiều được ghi bằng chữ La-tinh (ローマ字). Trang của Cục Xuất nhập cảnh cũng nói rõ "nguyên tắc là chữ La-tinh".
Chữ Hán: Người có họ tên dùng chữ Hán (ví dụ người Trung Quốc, Hàn Quốc) có thể xin ghi thêm chữ Hán. Quy định này dành cho người mà ở nước mình họ tên được viết bằng chữ Hán, nên phải nộp giấy tờ chứng minh.
Khi họ tên thay đổi: Điều 19-10 Luật Quản lý Xuất nhập cảnh quy định: người lưu trú trung và dài hạn khi có thay đổi về họ tên, ngày sinh, giới tính hoặc quốc tịch thì phải khai báo với Cục Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày kể từ ngày thay đổi, và sẽ được cấp thẻ ngoại kiều mới.

Điều này có nghĩa: thẻ ngoại kiều ghi họ tên chính thức của bạn. "Tên thường gọi" (通称) ở phần dưới là quy định về phiếu cư trú do tòa thị chính quản lý, khác với thẻ ngoại kiều do Cục Xuất nhập cảnh cấp.

Dùng họ chồng trong sinh hoạt: tên thường gọi (通称) trên phiếu cư trú

Nếu bạn muốn dùng họ chồng ở Nhật mà không đổi tên chính thức, cách được luật Nhật quy định là xin ghi "tên thường gọi" (通称) lên phiếu cư trú (住民票) tại tòa thị chính nơi bạn sống.

Lệnh thi hành Luật Sổ đăng ký cư trú cơ bản (住民基本台帳法施行令, Điều 30-16) quy định như sau:

Tên thường gọi là gì: là cách gọi khác với họ tên chính thức, đang được dùng phổ biến trong đời sống xã hội ở Nhật, và được thừa nhận là cần ghi vào phiếu cư trú để chứng minh nơi cư trú.
Cách xin: người nước ngoài nộp đơn đề nghị (申出書) cho thị trưởng/trưởng quận nơi mình đăng ký cư trú, ghi tên muốn dùng làm tên thường gọi, và xuất trình tài liệu chứng minh rằng cần ghi tên đó.
Ai quyết định: tòa thị chính sẽ ghi nếu thấy cần thiết. Không phải ai nộp đơn cũng được ghi.
Xóa: bạn có thể nộp đơn xin xóa tên thường gọi. Tòa thị chính cũng có thể xóa khi thấy không còn cần thiết.
Khi chuyển nhà: nếu giấy chứng nhận chuyển đi (転出証明書) có ghi tên thường gọi, tên đó được ghi tiếp ở nơi mới khi bạn làm thủ tục chuyển đến.

Lệnh thi hành cũng quy định phiếu cư trú sẽ ghi lại nơi và ngày đã ghi hoặc xóa tên thường gọi. Tức là lịch sử thay đổi tên thường gọi được lưu lại.

Loại giấy tờ cụ thể cần mang theo (ví dụ giấy tờ cho thấy bạn đang dùng tên đó, giấy tờ về quan hệ vợ chồng) khác nhau tùy từng tòa thị chính. Hãy hỏi quầy đăng ký cư trú (住民記録 / 市民課) nơi bạn sống trước khi đến.

Lưu ý: tên thường gọi không phải là đổi tên chính thức. Họ tên chính thức của bạn (trên hộ chiếu) không thay đổi. Khi làm thủ tục ở Cục Xuất nhập cảnh hay Đại sứ quán, hãy dùng tên ghi trên hộ chiếu.

Đổi họ chính thức: thủ tục phía Việt Nam

Họ tên chính thức của bạn là họ tên theo giấy khai sinh Việt Nam. Bộ luật Dân sự 2015 cho phép yêu cầu đổi họ theo họ của chồng người nước ngoài trong một số trường hợp. Nơi làm và hồ sơ khi đang sống ở Nhật hãy hỏi cơ quan đại diện Việt Nam.

Bộ luật Dân sự Việt Nam 2015 quy định:

Điều 26: Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó.
Điều 27 khoản 1 điểm e: cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân, hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi.
Điều 28 khoản 1 điểm đ: quy định tương tự cho việc thay đổi tên của vợ, chồng trong hôn nhân có yếu tố nước ngoài.
Điều 27 khoản 3: việc thay đổi họ không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự đã xác lập theo họ cũ.

Hai điểm cần hiểu đúng:

Đây là quyền yêu cầu, không phải nghĩa vụ. Luật không bắt buộc bạn phải đổi họ khi lấy chồng nước ngoài.
Điều kiện ghi trong luật là "để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân". Trường hợp của bạn có đáp ứng điều kiện này hay không, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét.

Chúng tôi chưa xác nhận được hướng dẫn chính thức về: nộp hồ sơ đổi họ ở đâu khi đang sống ở Nhật, cần giấy tờ gì, và sau đó đổi hộ chiếu như thế nào. Vì vậy bài viết không khẳng định các bước này. Hãy hỏi trực tiếp Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật trước khi chuẩn bị.

Nếu đổi họ chính thức, nhớ cập nhật giấy tờ ở Nhật

Nếu họ tên chính thức của bạn đã được đổi (và hộ chiếu được cấp với tên mới), theo Điều 19-10 Luật Quản lý Xuất nhập cảnh, bạn phải khai báo với Cục Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày. Hồ sơ cụ thể hãy hỏi Trung tâm Thông tin Tổng hợp về Lưu trú cho Người nước ngoài (外国人在留総合インフォメーションセンター): 0570-013904.

Ngoài ra, tên trong các giấy tờ khác ở Nhật (phiếu cư trú, bảo hiểm, ngân hàng, nơi làm việc…) cũng cần được cập nhật. Nếu sắp gia hạn visa, hãy chú ý tên trên các giấy tờ nộp phải khớp nhau. Thủ tục gia hạn xem bài Gia hạn visa vợ chồng người Nhật.

Điều 107 khoản 2 Luật Hộ tịch là thủ tục của người chồng Nhật

Điều 107 khoản 2 Luật Hộ tịch Nhật (戸籍法) cho phép người Nhật kết hôn với người nước ngoài đổi họ của mình sang họ của vợ/chồng người nước ngoài, mà không cần tòa án gia đình cho phép, nếu làm trong vòng 6 tháng kể từ ngày kết hôn.

Nội dung chính của Điều 107:

Khoản	Nội dung
Khoản 2	Người kết hôn với người nước ngoài muốn đổi họ sang họ của vợ/chồng: trong vòng 6 tháng kể từ ngày kết hôn, chỉ cần khai báo, không cần tòa án gia đình (家庭裁判所) cho phép
Khoản 3	Người đã đổi họ theo khoản 2, khi ly hôn hoặc vợ/chồng mất, muốn lấy lại họ cũ: trong vòng 3 tháng, chỉ cần khai báo
Khoản 4	Người có cha hoặc mẹ là người nước ngoài muốn đổi họ sang họ của cha/mẹ người nước ngoài: áp dụng khoản 1, tức là cần tòa án gia đình cho phép

Bộ Tư pháp Nhật giải thích thêm: quá 6 tháng thì phải có sự cho phép của tòa án gia đình. Ví dụ, sau khi đổi, tên người Nhật sẽ có dạng "họ của vợ/chồng nước ngoài (viết bằng katakana) + tên của mình".

Như vậy, khoản 2 và khoản 3 là lựa chọn của người chồng Nhật. Việc chồng có đổi họ hay không là quyết định của hai vợ chồng. Khoản 4 liên quan đến con cái. Họ và quốc tịch của con được giải thích trong bài Quốc tịch của con khi lấy chồng Nhật.

Nên cân nhắc gì trước khi quyết định

Trước khi chọn, hãy nghĩ xem bạn cần họ chồng ở đâu: chỉ trong sinh hoạt ở Nhật, hay cả trên giấy tờ chính thức.

Một số câu hỏi để tự kiểm tra:

Bạn chỉ muốn dùng họ chồng ở nơi làm việc, trường học của con, trong sinh hoạt hằng ngày ở Nhật? → Tìm hiểu tên thường gọi (通称) tại tòa thị chính.
Bạn muốn hộ chiếu Việt Nam ghi họ chồng? → Đây là thủ tục phía Việt Nam. Hỏi Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán trước.
Sau này bạn có định xin vĩnh trú hoặc nhập quốc tịch Nhật không? → Hãy tính cả kế hoạch này khi quyết định. Xem bài Lấy chồng Nhật bao lâu có vĩnh trú, quốc tịch? và hỏi Cục Pháp vụ (法務局).
Bạn đang có thủ tục dở dang (đổi visa, gia hạn, ghi chú kết hôn ở Việt Nam)? → Đổi tên giữa chừng có thể làm tên trên các giấy tờ không khớp nhau. Hãy hỏi cơ quan phụ trách trước.

Câu hỏi thường gặp

Lấy chồng Nhật có bắt buộc phải đổi họ không?

Không. Theo Bộ Tư pháp Nhật Bản, kết hôn với người nước ngoài không làm họ tự động thay đổi. Bộ luật Dân sự Việt Nam cũng chỉ quy định đây là quyền yêu cầu, không phải nghĩa vụ.

Sau khi kết hôn, tên tôi có được ghi vào hộ tịch của chồng không?

Có. Người nước ngoài không có hộ tịch Nhật, nhưng hộ tịch của người chồng Nhật sẽ ghi việc kết hôn cùng họ tên, ngày sinh và quốc tịch của bạn.

Tôi có thể ghi họ chồng lên thẻ ngoại kiều không?

Thẻ ngoại kiều ghi họ tên chính thức của bạn bằng chữ La-tinh. Chỉ kết hôn thì họ tên chính thức chưa đổi. Muốn dùng họ chồng trong sinh hoạt, hãy hỏi tòa thị chính về tên thường gọi (通称) trên phiếu cư trú.

Hộ chiếu Việt Nam đã đổi họ, tôi phải làm gì ở Nhật?

Khi họ tên thay đổi, Luật Quản lý Xuất nhập cảnh yêu cầu khai báo với Cục Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày để được cấp thẻ ngoại kiều mới. Hãy hỏi Trung tâm Thông tin Tổng hợp (0570-013904) về hồ sơ.

Chồng tôi có thể đổi sang họ của tôi không?

Có thể. Theo Điều 107 khoản 2 Luật Hộ tịch, trong vòng 6 tháng kể từ ngày kết hôn, người chồng chỉ cần khai báo tại tòa thị chính, không cần tòa án gia đình cho phép. Quá 6 tháng thì cần tòa án cho phép.

Tóm tắt

Ở Nhật, kết hôn không tự động đổi họ. Người nước ngoài không có hộ tịch, tên của bạn được ghi vào hộ tịch của chồng.
Thẻ ngoại kiều ghi họ tên chính thức bằng chữ La-tinh. Họ tên chính thức thay đổi thì khai báo trong 14 ngày.
Muốn dùng họ chồng trong sinh hoạt ở Nhật: xin ghi tên thường gọi (通称) trên phiếu cư trú tại tòa thị chính. Giấy tờ cần thiết khác nhau tùy nơi.
Muốn đổi họ chính thức: Bộ luật Dân sự Việt Nam 2015 (Điều 27 khoản 1 điểm e) có quy định. Nơi làm và hồ sơ khi sống ở Nhật hãy hỏi cơ quan đại diện Việt Nam.
Điều 107 khoản 2 Luật Hộ tịch là thủ tục để người chồng Nhật đổi sang họ của bạn (trong 6 tháng, không cần tòa án).

Mỗi người có hoàn cảnh khác nhau. Cuối cùng, hãy xác nhận với tòa thị chính nơi bạn sống, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú, và Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật.

Tham khảo

Bộ Tư pháp Nhật Bản – 国際結婚、海外での出生等に関する戸籍Ｑ＆Ａ: https://www.moj.go.jp/MINJI/minji15.html (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 民法 (Điều 750): https://laws.e-gov.go.jp/law/129AC0000000089 (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 戸籍法 (Điều 107): https://laws.e-gov.go.jp/law/322AC0000000224 (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 出入国管理及び難民認定法 (Điều 19-4, Điều 19-10): https://laws.e-gov.go.jp/law/326CO0000000319 (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 出入国管理及び難民認定法施行規則 (Điều 19-6, Điều 19-7): https://laws.e-gov.go.jp/law/356M50000010054 (truy cập ngày 25/10/2026)
Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú – 在留カードの漢字氏名表記について: https://www.moj.go.jp/isa/applications/faq/kanji.html (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 住民基本台帳法施行令 (Điều 30-15, 30-16, 30-17): https://laws.e-gov.go.jp/law/342CO0000000292 (truy cập ngày 25/10/2026)
Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13), Điều 26–28, bản đăng trên trang Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk: https://sotuphap.daklak.gov.vn/images/DeCuongVanBan/20161251552291.Bo%20luat%20Dan%20su.doc (truy cập ngày 25/10/2026)