Quốc tịch của con khi lấy chồng Nhật: Nhật, Việt Nam hay cả hai

Bài viết này giải thích: con của bạn (mẹ người Việt) và chồng người Nhật sẽ có quốc tịch nào khi sinh ra, cần làm thủ tục gì, và nếu con có cả hai quốc tịch thì sau này phải làm gì. Kết luận ngắn:

Quốc tịch Nhật: theo Điều 2 Luật Quốc tịch Nhật (国籍法), nếu khi con sinh ra cha hoặc mẹ là công dân Nhật, con có quốc tịch Nhật. Con của bạn và chồng Nhật (đã kết hôn hợp pháp) thuộc trường hợp này.
Sinh ở nước ngoài (ví dụ về Việt Nam sinh): nếu con cũng có quốc tịch nước ngoài từ khi sinh, phải nộp khai sinh kèm bảo lưu quốc tịch Nhật (国籍留保) trong vòng 3 tháng. Nếu không, con mất quốc tịch Nhật tính từ lúc sinh.
Quốc tịch Việt Nam: theo Luật Quốc tịch Việt Nam sau khi sửa đổi bằng Luật số 79/2025/QH15 (hiệu lực từ 1/7/2025), con có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam và người kia là công dân nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
Nếu con có 2 quốc tịch: luật Nhật yêu cầu chọn một quốc tịch trước 20 tuổi (nếu có 2 quốc tịch trước 18 tuổi).

Thông tin trong bài dựa trên văn bản luật trên e-Gov, trang của Bộ Tư pháp Nhật Bản và Công báo Việt Nam. Quốc tịch là vấn đề rất riêng của từng gia đình. Hãy luôn xác nhận với tòa thị chính, Cục Pháp vụ (法務局) và Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Việt Nam trước khi quyết định.

Con có quốc tịch Nhật khi cha hoặc mẹ là người Nhật lúc sinh

Điều 2 Luật Quốc tịch Nhật quy định: con là công dân Nhật nếu khi sinh ra cha hoặc mẹ là công dân Nhật. Không quan trọng con sinh ở Nhật hay ở nước ngoài.

Điều 2 nêu 3 trường hợp con có quốc tịch Nhật do sinh ra:

Khi sinh ra, cha hoặc mẹ là công dân Nhật.
Cha mất trước khi con sinh ra, và lúc mất là công dân Nhật.
Sinh ra ở Nhật, và không xác định được cha mẹ hoặc cha mẹ không có quốc tịch.

Trang "Hỏi đáp về quốc tịch" (国籍Ｑ＆Ａ) của Bộ Tư pháp giải thích: "cha" hoặc "mẹ" ở đây là người có quan hệ cha mẹ con theo pháp luật với con tại thời điểm sinh.

Với gia đình đã đăng ký kết hôn hợp pháp, cha là người Nhật nên con có quốc tịch Nhật từ khi sinh. Thủ tục kết hôn xem bài Thủ tục kết hôn với người Nhật tại Nhật.

Nếu cha mẹ chưa kết hôn

Bộ Tư pháp giải thích thêm:

Nếu cha người Nhật nhận con khi con còn trong bụng mẹ (胎児認知), con có quốc tịch Nhật do sinh ra.
Nếu cha nhận con sau khi sinh, con không có quốc tịch Nhật do sinh ra. Tuy nhiên, theo Điều 3 Luật Quốc tịch, con dưới 18 tuổi được cha người Nhật nhận có thể có quốc tịch Nhật bằng cách khai báo với Bộ trưởng Tư pháp, nếu đáp ứng điều kiện.

Sinh con ở Nhật: nộp khai sinh trong 14 ngày

Nếu con sinh ra ở Nhật, đơn khai sinh (出生届) phải được nộp trong vòng 14 ngày kể từ ngày sinh, theo Điều 49 Luật Hộ tịch Nhật (戸籍法).

Điều 49 Luật Hộ tịch quy định:

Mục	Nội dung
Thời hạn	14 ngày (sinh ở nước ngoài: 3 tháng)
Nội dung đơn	Giới tính, ngày giờ và nơi sinh, họ tên và nơi đăng ký hộ tịch của cha mẹ; nếu cha hoặc mẹ là người nước ngoài thì ghi họ tên và quốc tịch
Giấy tờ kèm	Giấy chứng sinh (出生証明書) do bác sĩ, nữ hộ sinh… lập

Vì Điều 12 (bảo lưu quốc tịch, xem phần dưới) chỉ áp dụng cho con sinh ra ở nước ngoài, con sinh ở Nhật không cần thủ tục bảo lưu quốc tịch Nhật.

Nơi nộp và giấy tờ cụ thể (ví dụ cần mang gì của mẹ người nước ngoài) hãy hỏi quầy hộ tịch của tòa thị chính nơi bạn sống.

Sinh con ở nước ngoài: nhớ bảo lưu quốc tịch Nhật trong 3 tháng

Nếu con sinh ra ở ngoài Nhật (ví dụ bạn về Việt Nam sinh) và có thêm quốc tịch nước ngoài từ khi sinh, bạn phải khai sinh kèm bảo lưu quốc tịch Nhật trong vòng 3 tháng. Nếu không, con mất quốc tịch Nhật tính từ lúc sinh.

Các quy định liên quan:

Điều 12 Luật Quốc tịch: công dân Nhật sinh ra ở nước ngoài mà có quốc tịch nước ngoài do sinh ra, nếu không bày tỏ ý định bảo lưu quốc tịch Nhật (国籍の留保) theo Luật Hộ tịch, thì mất quốc tịch Nhật tính ngược lại từ lúc sinh.
Điều 104 Luật Hộ tịch: việc bảo lưu phải làm trong vòng 3 tháng kể từ ngày sinh, và phải nộp cùng với đơn khai sinh. Nếu có thiên tai hoặc lý do không phải lỗi của người khai, thời hạn là 14 ngày kể từ khi có thể khai.
Nơi nộp: theo Bộ Tư pháp, đơn khai sinh của con sinh ở nước ngoài nộp tại Đại sứ quán / Lãnh sự quán Nhật ở nước đó, hoặc tòa thị chính nơi đăng ký hộ tịch (本籍地) của gia đình (có thể gửi bưu điện).
Cách bảo lưu: Bộ Tư pháp hướng dẫn ghi vào mục "Khác" (その他) của đơn khai sinh câu "日本の国籍を留保する。" (bảo lưu quốc tịch Nhật) và ký tên.

Trong trang hỏi đáp, Bộ Tư pháp đưa ví dụ về các trường hợp con dễ có 2 quốc tịch: một trong số đó là con của cha hoặc mẹ người Nhật và người kia mang quốc tịch nước theo nguyên tắc huyết thống từ cả cha và mẹ. Bộ Tư pháp cũng lưu ý: việc con có quốc tịch nước ngoài hay không do nước đó quyết định, nên hãy hỏi cơ quan của nước đó.

Nếu dự định sinh con ở Việt Nam, hãy hỏi trước Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Nhật tại Việt Nam để không lỡ thời hạn 3 tháng.

Nếu đã lỡ không bảo lưu

Theo Điều 17 Luật Quốc tịch Nhật, người đã mất quốc tịch Nhật vì không bảo lưu, nếu dưới 18 tuổi và có địa chỉ ở Nhật, có thể lấy lại quốc tịch Nhật bằng cách khai báo với Bộ trưởng Tư pháp. Bộ Tư pháp giải thích "địa chỉ" ở đây là nơi sinh sống chính, không bao gồm việc ở tạm thời như du lịch. Thủ tục cụ thể hãy hỏi Cục Pháp vụ (法務局).

Phía Việt Nam: quốc tịch theo thỏa thuận của cha mẹ khi khai sinh

Luật Quốc tịch Việt Nam sau sửa đổi năm 2025 quy định: con có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam và người kia là công dân nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Theo văn bản hợp nhất Luật Quốc tịch Việt Nam đăng trên Công báo (số 1033 + 1034 ngày 3/8/2025):

Điều 16 khoản 2 (được sửa đổi bởi khoản 4 Điều 1 Luật số 79/2025/QH15, hiệu lực từ 1/7/2025): trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam, nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện thủ tục về khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo hướng dẫn của Chính phủ.
Cũng trong khoản này: trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc chọn quốc tịch cho con thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam.
Điều 5 khoản 4 (sau sửa đổi): trên lãnh thổ Việt Nam, Nhà nước chỉ công nhận quốc tịch Việt Nam đối với công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài, trong quan hệ với cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Nói cách khác, con sinh ở Nhật không tự động có quốc tịch Việt Nam chỉ vì mẹ là người Việt.

Chúng tôi chưa xác nhận được hướng dẫn chính thức về: con sinh ở Nhật thì làm thủ tục khai sinh phía Việt Nam ở đâu (Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán), cần giấy tờ gì, và thỏa thuận chọn quốc tịch được lập như thế nào. Hãy hỏi trực tiếp Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật.

Điều nên hỏi trước khi chọn thêm quốc tịch Việt Nam

Luật Quốc tịch Nhật (Điều 11) quy định: công dân Nhật tự nguyện lấy quốc tịch nước ngoài thì mất quốc tịch Nhật. Việc chọn quốc tịch Việt Nam cho con (đã có quốc tịch Nhật) theo thỏa thuận của cha mẹ được phía Nhật xem như thế nào, chúng tôi chưa tìm thấy giải thích chính thức. Đây là điểm quan trọng. Trước khi làm thủ tục khai sinh phía Việt Nam cho con, hãy hỏi Cục Pháp vụ (法務局) về ảnh hưởng đến quốc tịch Nhật của con, và hỏi cơ quan đại diện Việt Nam về thủ tục.

Con có 2 quốc tịch: phải chọn một trước 20 tuổi

Theo Điều 14 Luật Quốc tịch Nhật, người Nhật có thêm quốc tịch nước ngoài phải chọn một quốc tịch: có 2 quốc tịch trước 18 tuổi thì chọn trước khi tròn 20 tuổi; sau 18 tuổi thì chọn trong vòng 2 năm.

Theo trang của Bộ Tư pháp về việc chọn quốc tịch (国籍の選択):

Lựa chọn	Cách làm
Chọn quốc tịch Nhật	Thôi quốc tịch nước ngoài rồi nộp "đơn báo mất quốc tịch nước ngoài" (外国国籍喪失届), hoặc nộp "tuyên bố chọn quốc tịch Nhật" (国籍選択届) tại tòa thị chính hoặc cơ quan đại diện Nhật ở nước ngoài
Chọn quốc tịch nước ngoài	Nộp đơn thôi quốc tịch Nhật (国籍離脱届) tại Cục Pháp vụ nơi ở, hoặc chọn quốc tịch nước ngoài theo luật nước đó rồi nộp đơn báo mất quốc tịch (国籍喪失届)

Một số điểm cần biết:

Con dưới 15 tuổi thì người đại diện theo pháp luật (thường là cha mẹ) làm thủ tục thay.
Quá thời hạn thì nghĩa vụ chọn không mất đi. Bộ trưởng Tư pháp có thể gửi thông báo yêu cầu chọn; nếu không chọn trong vòng 1 tháng kể từ khi nhận, về nguyên tắc con sẽ mất quốc tịch Nhật.
Đã tuyên bố chọn quốc tịch Nhật nhưng quốc tịch nước ngoài không tự mất thì phải cố gắng thôi quốc tịch nước ngoài (Điều 16 Luật Quốc tịch Nhật).

Phía Việt Nam có thủ tục xin thôi quốc tịch Việt Nam. Theo Luật Quốc tịch Việt Nam (Điều 29), người cư trú ở nước ngoài nộp hồ sơ tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại. Chuyện 2 quốc tịch của chính bạn (khi nhập tịch Nhật) được giải thích trong bài Lấy chồng Nhật bao lâu có vĩnh trú, quốc tịch? Giữ 2 quốc tịch?.

Họ của con

Luật Nhật và luật Việt Nam quy định riêng về họ của con.

Phía Nhật: Điều 107 khoản 4 Luật Hộ tịch quy định người có cha hoặc mẹ là người nước ngoài muốn đổi họ sang họ của cha/mẹ người nước ngoài thì phải được tòa án gia đình (家庭裁判所) cho phép.
Phía Việt Nam: Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 26 khoản 2) quy định họ của con là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ theo thỏa thuận của cha mẹ; nếu không có thỏa thuận thì theo tập quán.

Chuyện họ của chính bạn sau khi kết hôn, xem bài Đổi họ sau khi lấy chồng Nhật.

Câu hỏi thường gặp

Con của tôi và chồng Nhật sinh ở Nhật có quốc tịch Nhật không?

Có. Theo Điều 2 Luật Quốc tịch Nhật, nếu khi sinh ra cha hoặc mẹ là công dân Nhật (có quan hệ cha mẹ con theo pháp luật), con có quốc tịch Nhật. Đơn khai sinh phải nộp trong 14 ngày.

Con sinh ở Nhật có tự động có quốc tịch Việt Nam không?

Theo Điều 16 khoản 2 Luật Quốc tịch Việt Nam (sửa đổi 2025), con có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Thủ tục cụ thể hãy hỏi Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Việt Nam.

Tôi về Việt Nam sinh con thì cần chú ý gì?

Nếu con có thêm quốc tịch nước ngoài từ khi sinh, phải nộp đơn khai sinh kèm bảo lưu quốc tịch Nhật (国籍留保) trong vòng 3 tháng, tại Đại sứ quán / Lãnh sự quán Nhật hoặc tòa thị chính nơi đăng ký hộ tịch. Nếu không, con mất quốc tịch Nhật tính từ lúc sinh.

Con có 2 quốc tịch thì đến bao giờ phải chọn?

Nếu con có 2 quốc tịch trước 18 tuổi, luật Nhật yêu cầu chọn một quốc tịch trước khi tròn 20 tuổi. Nếu có 2 quốc tịch sau 18 tuổi thì chọn trong vòng 2 năm.

Tóm tắt

Con có cha hoặc mẹ là người Nhật lúc sinh thì có quốc tịch Nhật (Điều 2 Luật Quốc tịch Nhật), dù sinh ở đâu.
Sinh ở Nhật: nộp đơn khai sinh trong 14 ngày. Không cần bảo lưu quốc tịch.
Sinh ở nước ngoài và có thêm quốc tịch nước ngoài từ khi sinh: nộp khai sinh kèm bảo lưu quốc tịch Nhật trong 3 tháng (Điều 12 Luật Quốc tịch, Điều 104 Luật Hộ tịch).
Quốc tịch Việt Nam: theo Luật 79/2025/QH15, con có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Thủ tục hãy hỏi cơ quan đại diện Việt Nam; ảnh hưởng đến quốc tịch Nhật hãy hỏi Cục Pháp vụ.
Có 2 quốc tịch trước 18 tuổi thì phải chọn một trước 20 tuổi (Điều 14 Luật Quốc tịch Nhật).

Quốc tịch ảnh hưởng đến cả cuộc đời của con. Cuối cùng, hãy xác nhận với tòa thị chính, Cục Pháp vụ (法務局), Đại sứ quán / Lãnh sự quán Nhật (nếu sinh ở nước ngoài) và Đại sứ quán / Tổng lãnh sự quán Việt Nam.

Tham khảo

e-Gov 法令検索 – 国籍法 (Điều 2, 3, 11, 12, 14, 16, 17): https://laws.e-gov.go.jp/law/325AC0000000147 (truy cập ngày 25/10/2026)
e-Gov 法令検索 – 戸籍法 (Điều 49, 104, 107): https://laws.e-gov.go.jp/law/322AC0000000224 (truy cập ngày 25/10/2026)
Bộ Tư pháp Nhật Bản – 国籍Ｑ＆Ａ: https://www.moj.go.jp/MINJI/minji78.html (truy cập ngày 25/10/2026)
Bộ Tư pháp Nhật Bản – 国籍の選択について: https://www.moj.go.jp/MINJI/minji06.html (truy cập ngày 25/10/2026)
Bộ Tư pháp Nhật Bản – 国際結婚、海外での出生等に関する戸籍Ｑ＆Ａ: https://www.moj.go.jp/MINJI/minji15.html (truy cập ngày 25/10/2026)
Công báo số 1033 + 1034 ngày 03/8/2025 – Văn bản hợp nhất Luật Quốc tịch Việt Nam (Văn phòng Quốc hội), bản đăng trên Cổng thông tin TP. Hải Phòng: https://cdn.haiphong.gov.vn/gov-hpg/6847/tintuc/2025/11/luat-quoc-tich-viet-nam638990000349809278.pdf (truy cập ngày 25/10/2026)
Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13), Điều 26, bản đăng trên trang Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk: https://sotuphap.daklak.gov.vn/images/DeCuongVanBan/20161251552291.Bo%20luat%20Dan%20su.doc (truy cập ngày 25/10/2026)